İçindekiler
- Tarım Dışı İstihdam Verisi (NFP) Nedir?
- ABD Tarım Dışı İstihdam Verisi Nasıl Hesaplanır?
- Tarım Dışı İstihdam Verisi Ne Zaman Açıklanır?
- Tarım Dışı İstihdam Verisi Neden Önemli?
- Tarım Dışı İstihdam Verisi Yüksek Gelirse Ne Olur?
- Tarım Dışı İstihdam Verisi Düşerse Ne Olur?
- NFP Verisi Nasıl Yorumlanır?
- Yatırımcılar NFP Verisini Nasıl Kullanmalı?
- Tarım Dışı İstihdam Verisinin Zayıf Yönleri
- Sık Sorulan Sorular
Her ayın ilk Cuma günü, finansal piyasalar adeta nefesini tutar. Türkiye saatiyle 15:30'da açıklanan bir veri, dünyanın dört bir yanındaki yatırımcıların kararlarını etkiler. Bu veri, ABD tarım dışı istihdam verisi, yani NFP'dir.
Peki, bu veri neden bu kadar önemli? Dolar, altın ve borsa üzerindeki etkileri neler? Yatırımcılar bu veriyi nasıl yorumlamalı? Bu yazıda, tarım dışı istihdam verisini tüm yönleriyle ele alıyoruz.
Tarım Dışı İstihdam Verisi (NFP) Nedir?
Tarım dışı istihdam verisi, Amerika Birleşik Devletleri'nde tarım sektörü hariç tüm sektörlerde istihdam edilen çalışan sayısındaki aylık değişimi gösteren ekonomik bir göstergedir. İngilizce adıyla "Non-Farm Payrolls" (NFP) olarak bilinen bu veri, ABD Çalışma Bakanlığı'na (Bureau of Labor Statistics - BLS) bağlı olarak her ay düzenli şekilde açıklanır.
NFP verisi şu sektörleri kapsar:
-
Hizmet sektörü (perakende, finans, sağlık, eğitim, teknoloji)
-
Sanayi (üretim, otomotiv, enerji)
-
İnşaat
-
Madencilik
-
Ulaşım ve iletişim
NFP'ye dahil olmayanlar:
-
Tarım sektörü çalışanları
-
Devlet memurları
-
Kâr amacı gütmeyen kuruluş çalışanları
-
Serbest çalışanlar
Tarım sektörünün veriye dahil edilmemesinin nedeni basit: tarım işgücü, mevsimsel değişimlere çok duyarlı. Hasat dönemleri, hava koşulları gibi faktörler istihdam rakamlarını ciddi şekilde dalgalandırabiliyor. Bu yüzden ABD ekonomisinin gerçek nabzını tutmak için tarım dışı verilere odaklanılıyor.
ABD Tarım Dışı İstihdam Verisi Nasıl Hesaplanır?
ABD Çalışma Bakanlığı, tarım dışı istihdam verisini iki ana anket yöntemiyle hesaplıyor:
1. Güncel İstihdam İstatistikleri (CES) Anketi
Bu anket, ülke genelindeki yaklaşık 145.000 işletme ve kamu kurumundan bordro bilgileri toplanarak hazırlanıyor. İşverenler, çalışan sayılarını, saatlik ücretleri ve toplam çalışma saatlerini bildiriyor.
2. Hane Halkı Anketi
Yaklaşık 60.000 hane ile yapılan bu anket, işgücüne katılım oranı, işsizlik oranı gibi verileri sağlıyor.
Bu iki anketin sonuçları birleştirilerek, ABD ekonomisinin istihdam durumunu gösteren kapsamlı bir tablo ortaya çıkıyor. Veriler mevsimsellikten arındırılıyor ve önceki aylara ait rakamlar da revize edilebiliyor.
Tarım Dışı İstihdam Verisi Ne Zaman Açıklanır?
ABD tarım dışı istihdam verisi, her ayın ilk Cuma günü, ABD saati ile 08:30'da, Türkiye saati ile 15:30'da açıklanır.
Bu saat, Türkiye'deki yatırımcılar için öğleden sonra işlem saatlerine denk geldiğinden, verinin açıklanmasıyla birlikte piyasalarda anlık hareketlilik yaşanabiliyor.
2025 yılı NFP açıklama takvimi:
-
Ocak ayı verisi: 7 Şubat 2025
-
Şubat ayı verisi: 7 Mart 2025
-
Mart ayı verisi: 4 Nisan 2025
-
Nisan ayı verisi: 2 Mayıs 2025
-
Mayıs ayı verisi: 6 Haziran 2025
Her ay ilk Cuma günü bu veri için alarm kurabilirsiniz!
Tarım Dışı İstihdam Verisi Neden Önemli?
Tarım dışı istihdam verisi, küresel finans piyasalarını etkileyen en kritik ekonomik göstergelerden biri. Peki neden?
1. ABD Ekonomisinin Nabzını Tutar
İstihdam, ekonomik sağlığın en önemli göstergesidir. İnsanlar işe giriyorsa, düzenli gelir elde ediyorsa, harcama yapacaklar demektir. Harcama arttıkça ekonomi büyür. ABD'nin GSYİH'sının yaklaşık %70'i tüketici harcamalarından oluşuyor. Dolayısıyla istihdam verisi, ekonomik büyümenin öncü göstergesi.
2. Fed'in Faiz Kararlarını Etkiler
Federal Rezerv'in iki temel görevi var: fiyat istikrarı ve maksimum istihdam. NFP verisi, Fed'in faiz kararlarında kritik rol oynar. Güçlü istihdam verisi, Fed'in faiz artırımına gidebileceği sinyalini verir. Zayıf veri ise faiz indirimi beklentilerini güçlendirir.
3. Küresel Piyasaları Harekete Geçirir
ABD, dünyanın en büyük ekonomisi. Dolayısıyla ABD'deki istihdam verileri, sadece dolar değil, tüm dünya para birimleri, emtialar ve hisse senedi piyasaları üzerinde etkili oluyor. Bir veri açıklamasıyla milyarlarca dolarlık işlem hacmi harekete geçebiliyor.
4. Piyasa Beklentileriyle Karşılaştırılır
NFP verisinin asıl etkisi, açıklanan rakamın piyasa beklentilerinden ne kadar farklı olduğuyla belirlenir. Örneğin, piyasa 200 bin kişilik artış beklerken 250 bin gelirse, bu pozitif sürpriz yaratır ve piyasaları harekete geçirir. Tam tersi durumda ise negatif tepki verilir.
Tarım Dışı İstihdam Verisi Yüksek Gelirse Ne Olur?
Tarım dışı istihdam verisinin beklentilerin üzerinde gelmesi, ABD ekonomisi için olumlu bir sinyaldir. Peki bu durum piyasalara nasıl yansır?
ABD Doları Güçlenir
Güçlü istihdam verisi, ekonomik büyümeye işaret eder. Bu da ABD dolarının diğer para birimleri karşısında değer kazanmasına neden olur. Yatırımcılar, güçlü ekonomiye sahip ülkenin para birimine yönelir.
Dolar/TL paritesi: NFP yüksek geldiğinde, dolar/TL genellikle yükselir. Türkiye'deki yatırımcılar için bu durum, döviz pozisyonlarını etkiler.
Altın Fiyatları Baskı Altında Kalır
Altın, genellikle dolar ile ters yönlü hareket eder. Güçlü NFP verisi doları güçlendirdiğinde, altın fiyatları düşüş eğilimine girebilir. Ayrıca, güçlü istihdam Fed'in faiz artırımına gidebileceği beklentisini güçlendirir ki bu da altın için olumsuz.
Borsalar Karışık Tepki Verir
Güçlü istihdam verisi, ilk bakışta borsalar için olumlu gibi görünse de durum biraz karmaşık:
-
Olumlu yön: Ekonomik büyüme, şirket kazançlarını artırır, bu da hisse senetleri için pozitif.
-
Olumsuz yön: Güçlü istihdam, Fed'in faiz artırımına gidebileceği endişesini yaratır. Yüksek faizler ise borsa için olumsuz.
Sonuç olarak, NFP çok güçlü gelirse "ekonomi aşırı ısınıyor mu?" endişesi ile borsa düşebilir.
Fed Faiz Artırımı Beklentisi Güçlenir
Güçlü istihdam, enflasyon baskısı yaratabilir. Fed bu durumda faiz artırımına gidebilir. Yatırımcılar bu beklentiyle pozisyon alır.
Tarım Dışı İstihdam Verisi Düşerse Ne Olur?
Tarım dışı istihdam verisinin beklentilerin altında gelmesi, ekonomik yavaşlama sinyali verir. Bu durumda piyasalarda neler olur?
ABD Doları Zayıflar
Zayıf istihdam verisi, ekonomik büyüme endişelerini artırır. Bu durum, ABD dolarının diğer para birimleri karşısında değer kaybetmesine neden olur.
Dolar/TL paritesi: NFP düşük geldiğinde, dolar/TL paritesi düşüş eğilimine girebilir (dolar zayıflar, TL güçlenir).
Altın Fiyatları Yükselir
Zayıf dolar ve Fed'in faiz indirimine gidebileceği beklentisi, altın için yükseliş fırsatı yaratır. Yatırımcılar güvenli liman olarak altına yönelir.
Borsalar Düşebilir
Zayıf istihdam verisi, ekonomik durgunluk endişesi yaratır. Şirket kazançlarının azalacağı beklentisiyle borsalarda satış baskısı oluşabilir. Ancak, Fed'in faiz indirimine gidebileceği beklentisi bu düşüşü sınırlayabilir.
Fed Faiz İndirimi Beklentisi Güçlenir
Zayıf istihdam, Fed'in ekonomiyi canlandırmak için faiz indirimine gidebileceği sinyalini verir. Bu beklentiyle tahvil piyasasında hareketlilik artar.
Tarım Dışı İstihdam Verisi Dolar Üzerindeki Etkisi
Dolar endeksi (DXY), NFP verisine en hızlı tepki veren göstergelerden biri. İşte NFP'nin dolar üzerindeki etkileri:
Beklentinin Üzerinde NFP
-
Dolar endeksi yükselir
-
EUR/USD, GBP/USD gibi pariteler düşer
-
Dolar/TL yükselir (dolar güçlenir)
-
Gelişmekte olan ülke para birimleri baskı altında kalır
Beklentinin Altında NFP
-
Dolar endeksi düşer
-
EUR/USD, GBP/USD gibi pariteler yükselir
-
Dolar/TL düşer (dolar zayıflar)
-
Gelişmekte olan ülke para birimleri rahatlar
Önemli Not: NFP'nin dolar üzerindeki etkisi, genellikle kısa vadelidir. Uzun vadede, diğer ekonomik göstergeler ve Fed'in genel politikası daha belirleyicidir.
Tarım Dışı İstihdam Verisi Altını Nasıl Etkiler?
Altın ve NFP verisi arasında güçlü bir ilişki var. İşte detaylar:
NFP Yüksek Gelirse (Beklentinin Üzerinde)
-
Dolar güçlenir → Altın dolar cinsinden fiyatlandığı için baskı altında kalır
-
Faiz artırım beklentisi güçlenir → Faizsiz bir varlık olan altın için olumsuz
-
Risk iştahı artar → Yatırımcılar güvenli liman altın yerine riskli varlıklara yönelir
Sonuç: Ons altın fiyatı düşer, gram altın ise dolar/TL paritesine bağlı olarak sınırlı düşüş veya yatay hareket gösterebilir.
NFP Düşük Gelirse (Beklentinin Altında)
-
Dolar zayıflar → Altın için yükseliş fırsatı
-
Faiz indirimi beklentisi güçlenir → Altın için olumlu
-
Risk iştahı azalır → Güvenli liman altına talep artar
Sonuç: Ons altın fiyatı yükselir, gram altın hem ons hem kur etkisiyle çift yönlü kazanç sağlayabilir.
Tarihsel Örnekler
-
Mart 2020: Pandemi döneminde NFP verisi -701 bin geldi (beklenti -100 bin). Ons altın, güvenli liman talebiyle 1.700 dolardan 2.000 dolara yükseldi.
-
Temmuz 2023: NFP 187 bin (beklenti 200 bin). Zayıf veri sonrası ons altın %2 yükseldi.
Tarım Dışı İstihdam Verisi Borsa Üzerindeki Etkisi
NFP verisinin borsalar üzerindeki etkisi, diğer varlıklara göre daha karmaşık. İşte farklı senaryolar:
Senayo 1: "Goldilocks" (İdeal) NFP
Beklentiye yakın, ne çok güçlü ne çok zayıf bir veri gelirse, bu borsalar için idealdir. Ekonomi sağlıklı büyüyor ama aşırı ısınma yok demektir.
Sonuç: S&P 500, Nasdaq ve BIST 100 gibi endeksler yükseliş eğilimine girer.
Senaryo 2: Çok Güçlü NFP
Beklentinin çok üzerinde bir veri, ekonomik aşırı ısınma ve enflasyon endişesi yaratır. Fed'in agresif faiz artırımına gidebileceği korkusu ile borsalar düşebilir.
Sonuç: Teknoloji hisseleri özellikle etkilenir (yüksek faizler, yüksek değerlemeli hisseleri vurur).
Senaryo 3: Çok Zayıf NFP
Beklentinin çok altında bir veri, resesyon endişesi yaratır. Şirket kazançlarının düşeceği beklentisiyle borsalar satış baskısı altında kalır.
Sonuç: Endeksler düşer, ancak Fed'in faiz indirimi beklentisi bu düşüşü sınırlayabilir.
Türkiye Borsasına Etkisi
BIST 100, NFP verisinden dolaylı olarak etkilenir:
-
Dolar/TL hareketi: NFP sonrası dolar/TL'deki değişim, BIST 100'ü etkiler
-
Küresel risk iştahı: NFP verisi küresel risk algısını değiştirir, bu da gelişmekte olan ülke borsalarına yansır
-
Yabancı yatırımcı hareketleri: Güçlü/zayıf NFP, yabancı yatırımcıların Türkiye pozisyonlarını etkileyebilir
Tarım Dışı İstihdam Verisi Türkiye Piyasalarına Etkisi
Türkiye'deki yatırımcılar için NFP verisi, özellikle döviz ve altın piyasalarında önemli. İşte detaylar:
Dolar/TL Paritesi
NFP, dolar/TL paritesini doğrudan etkiler. Güçlü NFP → güçlü dolar → dolar/TL yükselir. Türkiye'de döviz pozisyonu olan yatırımcılar için bu kritik.
Gram Altın
Türkiye'de gram altın, hem ons altın fiyatından hem dolar/TL paritesinden etkilenir:
-
NFP yüksek → Ons düşer + Dolar/TL yükselir = Gram altında karışık etki
-
NFP düşük → Ons yükselir + Dolar/TL düşer = Gram altında karışık etki
BIST 100
NFP sonrası küresel piyasalardaki hareket, BIST 100'e yansır. Özellikle yabancı yatırımcı ağırlıklı hisselerde (bankalar, holdingler) volatilite artar.
Tahvil Piyasası
Türkiye'nin CDS primleri ve tahvil faizleri, küresel risk algısından etkilenir. NFP sonrası ABD tahvil faizlerindeki değişim, Türkiye tahvillerine de yansıyabilir.
Yatırımcılar İçin NFP Öncesi Stratejiler
NFP verisi öncesinde yatırımcılar nasıl pozisyon almalı? İşte pratik öneriler:
1. Pozisyonları Gözden Geçirin
NFP öncesinde açık pozisyonlarınızı değerlendirin. Yüksek kaldıraçlı pozisyonlarınız varsa, risk yönetimi açısından stop-loss seviyelerini güncelleyin.
2. Beklentiyi Takip Edin
Ekonomik takvimlerden piyasa beklentisini öğrenin. Bloomberg, Reuters gibi kaynaklardan analist tahminlerini inceleyin. Beklenti ile gerçekleşen arasındaki fark, piyasa hareketini belirler.
3. Veri Açıklamasını Bekleyin
Acele etmeyin! Veri açıklanana kadar büyük pozisyon almaktan kaçının. İlk 5-10 dakika piyasalar çok volatil olur, bu süreyi gözlemle geçirin.
4. Teknik Analize Dikkat Edin
NFP öncesi, dolar, altın ve borsa endekslerinde kritik destek/direnç seviyelerini belirleyin. Veri sonrası bu seviyelerin kırılıp kırılmadığını takip edin.
5. Çeşitlendirme Yapın
Tüm yumurtalarınızı bir sepete koymayın. Dolar, altın, borsa arasında dengeli bir portföy oluşturun. NFP bir varlık sınıfını vururken, diğeri kazandırabilir.
6. Finteo ile Takip Edin
Finteo Açık Bankacılık Portalı sayesinde, tüm bankalardaki varlıklarınızı tek ekrandan görüntüleyebilir, NFP gibi kritik veriler sonrası portföyünüzün durumunu anında kontrol edebilirsiniz. Finansal takip bu kadar pratik olmamıştı!
Sıkça Sorulan Sorular
Tarım Dışı İstihdam Verisi Ne Zaman Açıklanır?
ABD tarım dışı istihdam verisi, her ayın ilk Cuma günü Türkiye saati ile 15:30'da açıklanır. Bu saat, ABD'de 08:30'a denk gelir.
NFP Verisi Hangi Sektörleri Kapsar?
NFP verisi, tarım dışındaki tüm sektörleri kapsar: hizmet, sanayi, inşaat, finans, teknoloji, sağlık, eğitim ve daha fazlası. Tarım çalışanları, devlet memurları ve kâr amacı gütmeyen kuruluş çalışanları bu veriye dahil değildir.
Tarım Dışı İstihdam Verisi Yüksek Gelirse Altın Düşer mi?
Genellikle evet. Güçlü NFP verisi doları güçlendirir ve Fed'in faiz artırımı beklentisini yükseltir. Bu durum altın için olumsuz. Ancak, diğer ekonomik faktörler de etkili olabilir.
NFP Verisi Düşerse Dolar/TL Ne Olur?
Zayıf NFP verisi, genellikle ABD dolarını zayıflatır. Bu durumda dolar/TL paritesi düşüş eğilimine girebilir. Ancak, Türkiye'deki yerel faktörler (enflasyon, faiz politikası) de dolar/TL üzerinde etkilidir.
Tarım Dışı İstihdam Verisi Beklentisi Nerede Bulunur?
NFP beklentisi, ekonomik takvim sitelerinde (Trading Economics, Investing.com, Bloomberg) ve finansal haber platformlarında yayınlanır. Genellikle veri açıklanmadan bir gün önce son beklentiler netleşir.
ADP İstihdam Verisi ile NFP Arasındaki Fark Nedir?
ADP İstihdam Verisi, özel bir şirket olan ADP tarafından her ayın ilk Çarşamba günü açıklanır ve sadece özel sektörü kapsar. NFP ise resmi veridir, hem özel sektörü hem bazı kamu kurumlarını kapsar ve daha geniş çaplıdır. ADP, NFP için öncü gösterge olarak kabul edilir.
Tarım Dışı İstihdam Verisi Piyasayı Nasıl Etkiler?
NFP verisi, beklenti ile gerçekleşen arasındaki farka göre piyasaları etkiler. Beklentiden yüksek veri → dolar güçlenir, altın zayıflar, borsalar karışık tepki verir. Beklentiden düşük veri → dolar zayıflar, altın güçlenir, borsalar düşebilir.
NFP Sonrası Ne Kadar Süre Volatilite Devam Eder?
NFP açıklamasından sonraki ilk 15-30 dakika piyasalarda en yüksek volatilite görülür. Ancak, verinin etkisi birkaç saat, hatta tüm gün devam edebilir. Uzun vadede ise, diğer ekonomik göstergeler ve Fed'in genel tutumu belirleyici olur.
Tarım Dışı İstihdam Verisi Takibinde Başarı İçin İpuçları
ABD tarım dışı istihdam verisi (NFP), küresel finans piyasalarının en kritik göstergelerinden biri. Her ayın ilk Cuma günü açıklanan bu veri, dolar, altın, borsa ve döviz piyasalarında anlık hareketlere neden olabiliyor. Yatırımcılar için NFP öncesinde doğru strateji belirlemek, risk yönetimi yapmak ve veri sonrası piyasa hareketlerini analiz etmek büyük önem taşıyor.
Finteo olarak, finansal piyasaları yakından takip eden, veriye dayalı kararlar alan ve portföyünü etkin yöneten bir yatırımcı profilini destekliyoruz. Açık Bankacılık Portalımız sayesinde tüm bankalardaki varlıklarınızı tek ekrandan görüntüleyebilir, piyasa hareketleri sonrası portföy değerinizi anında kontrol edebilirsiniz.
Unutmayın: NFP verisi önemli ama tek başına yeterli değil. Enflasyon, Fed faiz kararları, jeopolitik riskler gibi diğer faktörleri de takip edin. Finansal başarı, bilgiyle gelir!
Not: Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Yatırım kararlarınızı vermeden önce detaylı araştırma yapmanız ve gerekirse bir finansal danışmana başvurmanız önerilir.
